Przetrwał wojnę i PRL. Ponad stuletni krucyfiks znów zawisł w rybnickim magistracie

Krzyż kupiony przez miasto w 1922 roku

Krucyfiks został zakupiony w 1922 roku przez ówczesne władze Rybnika. Początkowo wisiał w kasie miejskiej w rybnickim Ratuszu, a następnie został przeniesiony do Magistratu.

Jego obecność w miejskim urzędzie zakończyła się po wybuchu II wojny światowej. Po przejęciu rybnickiego magistratu przez niemieckie władze rozpoczęto usuwanie z urzędowych pomieszczeń symboli religijnych.

Wtedy do historii krucyfiksu wkroczył Edward Piełka, pracownik Magistratu i mieszkaniec Rybnika.

„Może jeszcze kiedyś ten krzyż tu wróci”

Edward Piełka został ostrzeżony przez jednego z niemieckich żołnierzy, że krzyże będą usuwane z urzędów. Zabrał więc krucyfiks, aby go przechować.

Po latach wspominał rozmowę z Niemcem odpowiedzialnym za usuwanie religijnych symboli z urzędowych pomieszczeń.

– Odpowiedzialny za akcję „wyczyszczenia” urzędowych pomieszczeń z wszelkich akcentów religijnych Niemiec wezwał mnie do siebie. Szedłem z obawą, jak się później okazało niepotrzebną. Ten Niemiec kazał mi pod wieczór zapakować krzyż i zabrać do domu na czas nieokreślony. Powiedział przy tym: „może jeszcze kiedyś ten krzyż tu wróci” – wspominał Edward Piełka.

Krucyfiks trafił więc do jego domu. Tam pozostał również po zakończeniu wojny.

52 lata w domowym zaciszu

Powojenna rzeczywistość i okres PRL-u nie sprzyjały ponownemu eksponowaniu symboli religijnych w urzędach. Krzyż przez kolejne dziesięciolecia pozostawał więc poza Magistratem.

Przez blisko 52 lata wisiał na ścianie sypialni Edwarda Piełki. W ten sposób przetrwał zarówno czas wojny, jak i kolejne dekady Polski Ludowej.

Piełka nie traktował jednak swojego przechowania krucyfiksu jako definitywnego rozwiązania. Wciąż wierzył, że pewnego dnia będzie mógł przekazać go z powrotem do miejskiego urzędu.

Powrót do Magistratu po zmianie ustroju

Taki moment nadszedł po przemianach ustrojowych i odrodzeniu samorządu lokalnego. W marcu 1991 roku Edward Piełka uznał, że nadszedł właściwy czas.

Poszedł do Urzędu Miasta i opowiedział historię przechowywanego przez lata krucyfiksu. W Wielki Piątek, 29 marca 1991 roku, przyniósł go z powrotem do Magistratu.

Krucyfiks przekazał ówczesnemu prezydentowi Rybnika Józefowi Makoszowi. Był to dla niego moment szczególny – po ponad pięciu dekadach przedmiot, który został zabrany z urzędu w pierwszych dniach wojny, wrócił do miejskiej instytucji.

Z gabinetu Skarbnika do sali sesyjnej

Po powrocie do Magistratu krucyfiks znalazł miejsce w gabinecie Skarbnika Miasta. Pozostał tam aż do września 2026 roku.

Po remoncie sali sesyjnej im. Władysława Webera zdecydowano o umieszczeniu go w tej reprezentacyjnej części miejskiego urzędu.

W ten sposób historia krucyfiksu zatoczyła kolejne koło. Przedmiot zakupiony przez władze Rybnika w 1922 roku, usunięty z urzędu po wybuchu II wojny światowej, przez dziesięciolecia przechowywany w prywatnym mieszkaniu i zwrócony miastu w 1991 roku, ponownie znalazł się w reprezentacyjnym miejscu rybnickiego magistratu.

Dziś ponad stuletni krucyfiks jest nie tylko elementem wystroju sali sesyjnej, ale również świadkiem historii miejskiego urzędu i kolejnych epok, przez które przechodził Rybnik.