Zmiany w prawie budowlanym. Mniej formalności dla mieszkańców

Budowa bez pozwolenia i bez zgłoszenia

Nowe przepisy znacząco poszerzają listę obiektów, które można zrealizować bez jakichkolwiek formalności administracyjnych. Od 7 stycznia 2026 r. bez pozwolenia na budowę i bez zgłoszenia można wybudować m.in.:

• baseny oraz oczka wodne o powierzchni do 50 m² przy budynkach mieszkalnych jednorodzinnych i rekreacji indywidualnej,
• przydomowe tarasy naziemne o powierzchni zabudowy do 35 m², zarówno niezadaszone, jak i zadaszone (o ile powierzchnia dachu nie przekracza 35 m²),
• bezodpływowe zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe o łącznej pojemności do 5 m³,
• wolno stojące maszty o wysokości do 7 metrów, w tym maszty flagowe oraz bezodciągowe maszty przeznaczone pod urządzenia radiokomunikacyjne, monitoring lub systemy informacji pasażerskiej,
• konstrukcje oporowe o wysokości do 0,80 m,
• wolno stojące magazyny energii elektrycznej o pojemności nominalnej do 30 kWh.

Ograniczenia mimo braku formalności

Warto podkreślić, że zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia lub dokonania zgłoszenia nie oznacza pełnej dowolności. Każda inwestycja nadal musi być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także spełniać obowiązujące przepisy techniczno-budowlane, w tym dotyczące m.in. odległości od granic działki czy bezpieczeństwa użytkowania.

Inwestycje realizowane na zgłoszenie

Nowelizacja precyzuje również zakres robót, które nadal wymagają zgłoszenia, ale nie pozwolenia na budowę. Na zgłoszenie można zrealizować m.in.:

• wolno stojące, nie więcej niż dwukondygnacyjne budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej do 200 m², pod warunkiem że ich obszar oddziaływania mieści się w całości na działce inwestora,
• wolno stojące przydomowe budowle ochronne o powierzchni użytkowej do 35 m²,
• wolno stojące magazyny energii elektrycznej o pojemności nominalnej od 30 kWh do 2000 kWh (z podziałem na różne progi pojemności),
• przydomowe tarasy naziemne o powierzchni zabudowy większej niż 35 m², zarówno niezadaszone, jak i zadaszone (do 50 m² powierzchni dachu),
• przepusty o długości do 20 m i określonym przekroju wewnętrznym,
• bezodpływowe zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe o pojemności od 5 do 15 m³.

Dla części tych inwestycji, w szczególności budynków użyteczności publicznej czy budowli ochronnych, wymagane jest dołączenie projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego, wraz z niezbędnymi opiniami i uzgodnieniami wynikającymi z odrębnych przepisów.

Nowa opłata skarbowa za zgłoszenia

Zmiany objęły także ustawę o opłacie skarbowej. Wprowadzono nową stawkę opłaty za przyjęcie niektórych zgłoszeń. Opłata w wysokości 155 zł dotyczy m.in. zgłoszeń:

• wolno stojących budynków użyteczności publicznej do 200 m²,
• przydomowych budowli ochronnych do 35 m²,
• bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o pojemności od 5 do 15 m³.

Nowe zasady składania odwołań

Nowelizacja wprowadza także bardziej rygorystyczne wymogi formalne dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych. Odwołanie musi zawierać:

• konkretne zarzuty wobec wydanej decyzji,
• jasno określone żądanie strony,
• dowody uzasadniające zgłaszane roszczenia.

W przypadku braków formalnych organ administracji wezwie stronę do ich uzupełnienia.

Sprawy w toku według nowych przepisów

Istotną informacją dla inwestorów jest fakt, że sprawy wszczęte przed 7 stycznia 2026 r., w których do tego dnia nie wydano jeszcze decyzji, będą rozpatrywane już na podstawie nowych przepisów.

Gdzie uzyskać informacje

W przypadku wątpliwości dotyczących tego, czy planowana inwestycja wymaga pozwolenia na budowę, zgłoszenia czy też jest całkowicie zwolniona z formalności, mieszkańcy mogą skontaktować się z Wydziałem Architektury Urzędu Miasta, przy ul. Zamkowej 5 lub telefonicznie pod numerem 32 43 92 245.

Podstawę prawną zmian stanowi ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1847).