Efekty parku kulturowego w Rybniku

Ochrona nie tylko zabytków

Park kulturowy jest jedną z pięciu form prawnej ochrony zabytków obowiązujących w Polsce. Jego specyfika polega na kompleksowym podejściu do przestrzeni – ochroną objęte są nie tylko pojedyncze obiekty zabytkowe, lecz cały układ urbanistyczny, współczesna zabudowa, przestrzenie publiczne oraz tereny zielone. Tak szerokie ujęcie pozwala zachować spójny charakter historycznego centrum i chronić jego wartości kulturowe w sposób systemowy, a nie fragmentaryczny.

Konkretne działania i wymierne liczby

Zapisy uchwały o utworzeniu Parku Kulturowego znajdują realne odzwierciedlenie w działaniach prowadzonych przez miasto. Istotnym elementem wdrażania nowych zasad jest dialog z przedsiębiorcami działającymi w centrum Rybnika. Miasto prowadzi rozmowy wyjaśniające zakres obowiązujących regulacji oraz możliwości dostosowania szyldów, reklam i witryn do nowych wytycznych.

Efektem tej współpracy jest wydanie przez Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków 92 pozytywnych opinii dotyczących reklam i oznakowania lokali. Równocześnie zwiększono środki finansowe przeznaczone na wsparcie działań związanych z ochroną dziedzictwa i estetyką przestrzeni. W latach 2023–2025 na ten cel zabezpieczono łącznie 4 145 944 zł, co pokazuje, że park kulturowy nie jest wyłącznie zbiorem zakazów, ale także narzędziem realnego wsparcia.

Nowe regulacje są również egzekwowane. Straż Miejska przeprowadziła dotychczas 57 interwencji, w ramach których udzielono 55 pouczeń oraz nałożono 2 mandaty. Dane te wskazują, że priorytetem pozostaje edukacja i informowanie, a sankcje stosowane są w ostateczności.

Równe zasady w przestrzeni centrum

Jednym z kluczowych założeń parku kulturowego jest wprowadzenie jednolitych zasad dla wszystkich użytkowników przestrzeni w centrum miasta. Wcześniej właściciele obiektów zabytkowych byli zobowiązani do spełniania znacznie bardziej restrykcyjnych wymagań niż właściciele sąsiednich, nowszych budynków. Obecnie przepisy dotyczące reklam, szyldów i zagospodarowania przestrzeni obowiązują w jednakowym zakresie wszystkich.

Zmiany te sprzyjają również lokalnym przedsiębiorcom. Nowe regulacje eliminują handel obwoźny oraz sezonową działalność prowadzoną w bramach, przejściach czy z pojazdów. W zamian promowane są stabilne, stacjonarne biznesy, które na stałe funkcjonują w centrum i odprowadzają podatki w Rybniku.

Mniej reklam, niższe koszty

Wbrew początkowym obawom park kulturowy nie generuje wysokich kosztów dla przedsiębiorców. Ograniczenie liczby reklam oraz dopuszczenie prostych, czytelnych form oznakowania często oznacza mniejsze wydatki niż w przypadku rozbudowanych i kosztownych nośników reklamowych. Miasto nie wymaga również przeprowadzania generalnych remontów ani wymiany wszystkich istniejących szyldów, o ile spełniają one podstawowe wytyczne estetyczne.

Już kilkudziesięciu właścicieli lokali skorzystało z konsultacji z konserwatorem zabytków w zakresie dostosowania szyldów i witryn. W centrum Rybnika działają już miejsca, które w pełni funkcjonują zgodnie z nowymi zasadami. Pierwsze efekty tych zmian są zauważalne w przestrzeni Centrum Starego Rybnika, gdzie stopniowo pojawia się większy ład, spójność i czytelność przestrzeni publicznej.